Dilekçede Satırlar Arasındaki Boşluk

Satırlar arasında bulunan boşluk okuyucunun okuduğu satırı gözüyle düzgün bir şekilde takip edebilmesini, bir satırdan diğerine duraksamadan, aynı satırı tekrar okumadan ya da satır atlamadan geçmesini sağlar.

Satır arası gereğinden fazla dar olur ise göz satır takibini zor yapar ve okuma güçlüğü doğar. Satır arası gereğinden fazla açık olur ise satırlar metin sütunlarında çizgisel etki yapar, sayfadan aşağı doğru giden beyaz boşluklar kelimeleri birbirinden ayırır ve gözün soldan sağa okuma alışkanlığını bozar. Yani gereğinden fazla dar veya geniş satır aralığı hem görsel olarak hem de okunurluk açıdan sorunlar yaratır.

Satırlar arası boşluk doğru bir miktarda artırıldığında ise okuma kolaylaşmaktadır. Araştırmalar satırlar arası doğru miktardaki boşluğun bir metni anlamak için geometrik bir destek verdiği ve bu geometrik desteğin etkili okumaya katkı sağladığı yönündedir.*

Resmi Yazışma Yönetmeliğinde satırlar arasında boşluk bırakılmasına dair bir hüküm yoktur.

Satırlar arası ideal boşluk ölçüsü kullanılan yazı karakterinin punto değeriyle de ilgilidir. Yazının puntosu büyüdükçe satır aralığı daha darmış gibi görünür. Bu sebeplerle küçük puntolarda daha dar, büyük puntolu metinlerde daha geniş bir satır aralığı tercih edilebilir.

İdeal satır aralığı için altın oran çalışmaları dahi yapılmıştır. Bu da yaklaşık olarak yazı karakterinin punto değerinin 1.583 ile çarpımı gibi bir sonuç ortaya çıkarmaktadır. Örneğin 12 punto büyüklüğünde bir karakterle yazılan yazıda satır aralığı, sonucu en yakın tam sayıya yuvarladığınızda 19 nk (12*1.583=18,996) olarak ölçülmektedir. Bunun yanında en iyi satır aralığı değerinin kullanılan yazı karakterinin puntosuna 2 eklenerek bulunabileceğine dair görüşler de vardır. ** Buna göre örneğin 12 puntoluk bir yazıda ideal satır aralığı 14 (=12+2) olmalıdır.

Her ne kadar çoğumuz yılların verdiği alışkanlıkla tek satır aralığıyla dilekçelerimizi hazırlıyor olsak da tek satır aralığı olan 12 nk her durumda doğru ve yeterli bir satır aralığı değeri değildir.

Nitekim 1,5 satır aralığında yazılan metinlerin, tek satır aralığında yazılmış metinlere oranla daha okunaklı olduğuna dair araştırmalar vardır. ***

Tipografik olarak yazı ve görüntüyü gösteren boşluktur. Fazla boşluk dinlendirir, rahat algılama sağlar. Az boşluk ise karışıklık ve karmaşa yaratır. Algılamayı da güçleştirir. Bu nedenle tek satır aralıklı yazma alışkanlığından vaz geçmeliyiz.

Bu bilgiler ışığında yorum yapıldığında dilekçelerimizi 1,5 satır aralığında yazmak makul bir tercih olacaktır. Yazı programlarının ayarlarından 1,5 satır aralığı tercih edilip standart yazım şekli haline getirilebilir.

* James Hartley, David H. Jonassen (Eds.) “Handbook of research for educational communications and technology” Prentice Hall., s. 800’den Alpan, s. 114

** Çınla YÜCEBAŞ, Grafik Tasarımda Görsel Bütünlük Oluşturmada Tipografi İle Görseller Arasındaki İlişki ve Sanat Eğitimindeki Yeri. (Resim İş Öğretm Resim İş Öğretmenliği Programı Doktora Tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, 2006, s. 62

*** Bekir Özgen, “Türkiye’de Ders Kitapları Sorunu ve Çözüm Yolları”, Eğitim ve Bilim, (1993), 87, s. 57

Ayrıca bkz. Becer s. 187 ve Ünal, Şimşek s. 219

#birdilekçeninanatomisi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s